|
|
| | |  |
adres:
Steenweg 6
3511 JP Utrecht
Het kerkgebouw
De Buurkerk is een voormalige kerk in Utrecht. Zij was de oudste van de vier middeleeuwse parochiekerken van de stad (de andere drie waren de Nicolaïkerk, de Jacobikerk en de Geertekerk), en was gewijd aan Maria. Ter onderscheiding van de aan Maria gewijde kapittelkerk werd zij officieel de Maria Minor genoemd.
In 1586 werd besloten de gehele koorpartij te slopen, aangezien dat een obstakel vormde voor het verkeer, dat al jarenlang de gewoonte had dwars door het koor van de kerk heen te trekken. Op de plaats van het koor werd toen de Choorstraat (spreek uit: Koorstraat) aangelegd. In de bestrating van de Choorstraat is tegenwoordig de plattegrond van het voormalige koor te zien.
Bij de orkaan van 1674, waarbij het schip van de Domkerk instortte, is ook de grote middeleeuwse kap van het schip van de Buurkerk vernield en vervangen door drie lagere.
Nadat de kerk tijdens de Franse bezetting van 1672 deels als opslagplaats voor haver had gediend, werd zij bij de volgende Franse bezetting vanaf 1795 gebruikt als hooimagazijn, veldbakkerij en stal.
Wegens het teruglopend aantal kerkgangers in de aan kerken rijke Utrechtse binnenstad, werd de Buurkerk in 1975 buiten gebruik gesteld. Architect van Hoogevest was verantwoordelijk voor de grote verbouwing tot het museum 'Van Speelklok tot Pierement'. Op 23 november 1984 opende koningin Beatrix dit museum.
In 2004 vond in het museum weer een drastische verbouwing plaats. Naast een glazen auditorium en een imposante foyer heeft het museum een nieuwe entree gekregen aan de Steenweg en is daarmee toegankelijker geworden. Architect Jan Bakers leverde de ontwerpen.
Het orgel
Het orgel in de Buurkerk werd in 1883 gebouwd door J.F.Witte. Het neogotische front werd ontworpen door architect F.J. Nieuwenhuis, die toen opzichter was van de kerkgebouwen van de Hervormde Gemeente te Utrecht. Op 25 maart 1883 (Eerste Paasdag) werd het Witte-orgel in gebruik genomen. Richard Hol bespeelde tijdens de feestelijke dienst het orgel, terwijl dominee Nicolaas Beets de kerkdienst leidde. Het orgel was betaald uit een legaat van 9000 gulden, dat de kerkvoogdij in 1872 had ontvangen. Richard Hol merkte al direct bij de oplevering op dat het orgel te klein was voor deze kerk, en dat het eigenlijk een derde manuaal zou moeten hebben. J. de Koff breidde later de dispositie uit met drie stemmen (Scherp IV-VI , Clairon 4' en Voix Céleste 8').
In 1984 is het orgel door Van Vulpen gerestaureerd. Zij plaatsten er een derde manuaal bij als positief en gebruikten daarbij veel oud pijpwerk, o.a. van Witte zelf. De door De Koff geplaatste registers werden weer door Van Vulpen verwijderd.
Op 19 december 1984 werd het Witte-orgel opnieuw in gebruik genomen met een bespeling door Mees van Huis en Gert Oost.
De dispositie van het Witte orgel (1883) is nu:
Hoofdwerk (C-f3) :
Prestant 16'
Prestant 8'
Violon 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Fluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2'
Cornet V
Mixtuur IV-V
Fagot 16'
Trompet 8' |
Zwelwerk (C-f3) :
Bourdon 16'
Holfluit 8'
Fluit Travers 8'
Salicet 8'
Viola 8'
Salicet 4'
Fluit 4'.
Nazard 3'
Flageolet 2'
Schalmy 8'
Dulciaan 8'
Tremulant |
Positief (C-f3) :
Prestant 8'
Quintadeen 8'
Holfluit 8'
Octaaf 4'
Roerfluit 4'
Doublet 2'
Mixtuur III-IV
Trompet 8'
|
Pedaal (C-d1) :
Prestant 16'
Subbas 16'
Octaaf 8'
Bourdon 8'.
Quint 6'
Octaaf 4'
Bazuin 16'
Trombone 8'
|
Koppelingen: Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Zwelwerk, Hoofdwerk - Zwelwerk, Hoofdwerk - Positief en Positief - Bovenwerk.
Speelhulpen: Drie combinatietreden per klavier.
Geluidsvoorbeeld
Gert Oost speelt op het orgel in de Buurkerk "Gebed des Heeren" , een orgelkoraal van Jan Zwart.
(Met dank aan Gert Oost voor het beschikbaar stellen van dit geluidsfragment)
|
|
|
|
Website
De website van het museum " van Speelklok tot Pierement" is: http://www.museumspeelklok.nl/
Literatuur:
- B. Wisgerhof / Utrechts orgellandschap. Amersfoort : Willemsen, 1979.
- Utrecht orgelstad : Inventarisatie van orgels in kerken en kapellen in de stad Utrecht : Verschenen t.g.v. de 5e Orgelvoettocht 12 september 1981 / Peter van Dijk, Gert Oost. - Utrecht : Overlegorgaan voor Muziek en Kerken, 1981.
- P. van Dijk, R. Doornekamp / Orgels in de stad Utrecht : Zes eeuwen geschiedenis en een inventarisatie. Utrecht: Stichting Organisatie Oude Muziek, 1992.
- T.W.F. den Toom / De orgelmakers Witte : Een bijdrage tot de geschiedschrijving van de orgelbouw in Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw. Heerenveen : Groen, 1997.
- KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)
|
|
|
|
