|
|
| | |  |
adres:
Geertekerkhof 22
3511 XC Utrecht
foto’s: Frans Sellies © 2007
|
|
|
|
|
|
Het kerkgebouw
De Geertekerk werd omstreeks 1255 gebouwd. Het oorspronkelijke gebouw was een rechthoekige romaanse hal zonder toren. De kerk was zeer sober van uiterlijk en was even groot en hoog als het middenschip van de huidige kerk. De buitenmuren waren aan de bovenzijde voorzien van een rondboogfries, waarvan de resten nu nog zichtbaar zijn in de noorder- en zuiderbeukkamer. Al vrij kort na de bouw werd de kerk uitgebreid met de huidige toren. De versieringen in het metselwerk dateren deze in de dertiende eeuw. In het begin van de veertiende eeuw werd de kerk uitgebreid met het koor en het dwarsschip. Iets later werden de zijbeuken gebouwd. De oorspronkelijke buitenmuren werden omgevormd tot de huidige pilaren en bogen. In de 15de eeuw kreeg de kerk zijn huidige uiterlijk door de bouw van de portalen aan de zijbeuken, een sacristie en kapellen ter weerszijde van de toren (nu predikantenkamer/kerkelijk bureau en garderobe). De sacristie werd voorzien van een stenen kruisgewelf. In 1954 werd het gebouw, dat inmiddels in erbarmelijke omstandigheden verkeerde, aangekocht door de Remonstrantse broederschap en van 1954 tot 1956 helemaal gerestaureerd.
Wilt u rondkijken in de kerk? Klik dan HIER. (link naar de site van kerkenkijken.nl)
Het orgel
Het hoofdorgel van de Geertekerk is gebouwd in 1803 door Johannes Stephanus Strumphler. Deze orgelbouwer, geboren in 1736 te Lippstadt in Westfalen, vestigde zich vermoedelijk in de jaren zestig van de 18e eeuw in Amsterdam. Hij is vooral bekend geworden om de vele mooie kabinetsorgels die hij heeft gebouwd, die grote overeenkomst vertonen met de huisorgels van zijn Amsterdamse collega D. Onderhorst, van wie óók een orgel aanwezig is in de Geertekerk.
Het orgel in de Geertekerk is van de door Strumphler gebouwde grotere orgels in de meest originele staat gebleven. Na de restauratie in 1988, door de orgelmakers Van Vulpen te Utrecht, heeft het ook weer de oorspronkelijke dispositie. Een enkel register is aangevuld of nieuw bijgemaakt.
Het orgel staat pas sinds 1956 in Utrecht. Het is oorspronkelijk gebouwd voor de Doopsgezinde kerk te De Rijp. Na de restauratie van de Geertekerk in de vijftiger jaren van deze eeuw werd het aangekocht door de Remonstrantse Gemeente, die eigenaar van de kerk was geworden. Het instrument bleek wonderwel te passen in de intieme ruimte en akoestiek van de kerk. Het leent zich bijzonder goed voor kamermuziekachtige orgelwerken.
Over de naam van de orgelbouwer: men ziet zowel Strümphler als Strumphler genoemd. Johannes Stephanus Strümphler werd geboren in Duitsland. In 1775 maakt hij een testament op; hij woont dan al in Amsterdam en hij tekent dit voluit met de naam Johannes Stephanus Strümphler. Aanvakelijk gebruikt hij de Umlaut nog, maar later vervangt hij dat door een komma en nog later laat hij die ook weg. Zijn kinderen en ook zijn tijdgenoten gebruiken nooit de Umlaut.
De dispositie van het Strumphler orgel (1803) is:
Hoofdwerk (I) (C-f3):
Bourdon 16'
Prestant 8' (dubbelkoor disc. 1956)
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Gemshoorn 4'
Quint 3' (dubbelkoor disc. 1956)
Octaaf 2' (dubbelkoor disc. 1956)
Mixtuur 3-5 st. (1803, 1956, 1988)
Cornet 4 st. D (1803, 1956)
Trompet 8' B/D
|
Bovenwerk (II) (C-f3):
Holpijp 8'
Quintadeen 8' (1956)
Viola di Gamba 8' D (1988)
Prestant 4'
Roerfluit 4'
Speelfluit 2'
Flageolet 1' (1988)
Sesquialter 2st. D
Dulciaan 8' B/D
Tremulant
|
Pedaal (C-d1) :
aangehangen aan hoofdwerk
koppeling hoofdwerk
-bovenwerk
stemming: a'= 437 Hz, gelijkzwevend |
Behalve dit Strumphler orgel is er nog een kabinetorgel in de kerk aanwezig, rond 1762 gebouwd door D. Onderhorst. Klik op onderstaande afbeelding voor de gegevens van dit orgel.
Gonny van der Maten is de vaste organist van de Geertekerk.
Gonny van der Maten
|
|
|
|
Geluidsvoorbeeld
Gonny van der Maten speelt het deel Presto uit de Sonate I in C-dur van de componist F.X. Schnizer.
(met dank aan Gonny van der Maten voor het beschikbaar stellen van dit geluidsbestand)
Website
De Geertekerk heeft een eigen website: http://www.geertekerk.nl/
Literatuur:
- Bert Wisgerhof / Utrechts orgellandschap. Amersfoort : Willemsen, 1979.
- P. van Dijk, G. Oost / Utrecht orgelstad : Inventarisatie van orgels in kerken en kapellen in de stad Utrecht : Verschenen t.g.v. de 5e Orgelvoetttocht 12 september 1981. Utrecht : Overlegorgaan voor Muziek en Kerken, 1981.
- P. van Dijk, R. Doornekamp / Orgels in de stad Utrecht : Zes eeuwen geschiedenis en een inventarisatie. Utrecht: Stichting Organisatie Oude Muziek, 1992.
- Orgels in Noord-Holland : Historie, bouw en gebruik van de Noordhollandse kerkorgels / Jan Jongepier, Hans van Nieuwkoop, Willem Poot. - Schoorl : Uitgeverij Pirola, 1996.
- Het historische orgel in Nederland 1790 - 1818 / Jan Jongepier (eindred.). Amsterdam : Stichting NIvO, 1999. (Encyclopedie Het Historische Orgel in Nederland ; 4).
- KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)
|
|
|
|
