|
|
| | |  |
adres:
Servaasbolwerk 1a
3512 NK Utrecht
foto’s: Frans Sellies © 2006, 2007
|
|
|
|
Het gebouw
De Leeuwenbergh als kerk werd pas in 1930 in gebruik genomen, maar de 'Leeuwenbergh' zelf heeft een lange en bewogen geschiedenis. Het gebouw heeft haar ontstaan te danken aan een legaat van Agnes van Leeuwenbergh. Zij liet in 1562 haar vermogen na om er een gasthuis voor armen, zieken, daklozen en pestlijders van te stichten.
In 1793 werd Leeuwenbergh als pesthuis opgeheven en kwam het in bezit van de stad, die het verbouwde tot kazerne.Van 1884 tot 1929 was het een scheikundig laboratorium en later een farmacologisch laboratorium.
In 1930 komt het gebouw in handen van de Vereniging van Vrijzinnig Hervormden. Heel opmerkelijk in het gebouw is de art-deco kansel, die door architect G.W. van Heukelom werd ontworpen, net als andere meubelstukken. Door giften konden gebrandschilderde ramen worden besteld voor de noordwand. De Arnhemse glazenier J.H.E. Schilling maakte ze. De opdracht voor het maken werd verleend in 1939, maar in verband met de oorlog werden ze in de kelders bewaard tot na de bevrijding. Dhr. Schilling was toen al overleden.
In maart 2004 wordt Utrecht opgeschrikt door het bericht dat de Leeuwenberghgemeente het beheer niet langer kan dragen. Op 17 mei 2004 wordt de Stichting Vrienden van Leeuwenbergh opgericht. Deze stichting heeft Leeuwenbergh inmiddels aangekocht en zal het gebouw zonder winstoogmerk exploiteren en openstellen voor het publiek. Vanaf 2007 zal het gebouw voor vier jaar gebruikt worden door het Muziekcentrum Vredenburg.
Wilt u rondkijken in het gebouw? klik dan HIER. (link naar de site van kerkenkijken.nl)
Het orgel
In 1930, in de tijd, dat dit een kerkgebouw werd, werd hier een pneumatisch van orgelbouwer de Koff geplaatst. In 1954 wordt dat orgel verkocht aan de Apostolische Kerk in Leeuwarden.
Flentrop bouwt in 1954 een nieuw orgel met twee klavieren en pedaal, dat op de begane grond in de voorste beuk werd geplaatst. Het orgel van Leeuwenbergh kwam tot stand op instigatie van niemand minder dan Albert Schweitzer. De beroemde organist, theoloog, humanist, Bachkenner, arts, ontwikkelingswerker avant-le-lettre en Nobelprijswinnaar bezocht in 1951 het toenmalige (vrijzinnige) kerkgebouw Leeuwenbergh voor een lezing over zijn werk in Afrika. Dit was tijdens één van Schweitzer's befaamde 'bedeltochten' ten behoeve van zijn eigen ziekenhuis in Lambarene, Afrika. De toenmalige organist van de Leeuwenberghkerk George Stam wist Schweitzer te bewegen om het kerkbestuur te adviseren om een nieuw orgel te laten bouwen. Na een inzamelingsactie kwam het instrument er, mede op grond van Schweitzer's concrete bouwaanwijzingen. Het is één van de eerste instrumenten in Nederland dat gebouwd werd volgens de principes van de Neue Orgelbewegung.
Het orgel werd op 12 december 1954 ingebruik genomen met een bespeling door George Stam, destijds organist van deze kerk.
De dispositie van het Flentrop orgel (1954) is:
Hoofdwerk (C-f3) :
Quintadeen 16'
Prestant 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Vlakfluit 2'
Tertiaan II
Mixtuur IV
Trompet 8'
|
Bovenwerk (C-f3) :
Holpijp 8'
Spitsgamba 8'
Prestant 4'
Fluit 4'
Nasard 2 2/3'
Octaaf 2'
Scherp IV
Dulciaan 8'
Tremulant |
Pedaal (C-f1) :
Bourdon 16'
Prestant 8'
Gedekt 8'
Woudfluit 4'
Ruispijp III
Fagot 16'
|
Koppelingen: Pedaal - Hoofdwerk, Pedaal - Bovenwerk en Hoofdwerk - Bovenwerk.
Literatuur :
- G. Oost, B. Wisgerhof, P. Hartemink / Er staat een orgel in ... : 60 belangrijke orgels uit alle provincies van Nederland. Baarn : Bosch en Keuning, 1983.
- B. Wisgerhof / Bert Wisgerhof. Amersfoort : Willemsen, 1979.
- P. van Dijk, G. Oost / Utrecht orgelstad : Inventarisatie van orgels in kerken en kapellen in de stad Utrecht : Verschenen t.g.v. de 5e Orgelvoettocht 12 september 1981. Utrecht : Overlegorgaan voor Muziek en Kerken, 1981.
- P. van Dijk, R. Doornekamp / Orgels in de stad Utrecht : Zes eeuwen geschiedenis en een inventarisatie. Utrecht : Stichting Organisatie Oude Muziek, 1992.
- J.M. van Winter / Leeuwenbergh, de vele gedaanten van een 16e-eeuws pesthuis. Utrecht : Stichting Publikaties Oud-Utrecht, 2007.
(Serie: Utrechtse monumenten reeks ; 10)
- N. Immink / Leeuwenbergh : biografie van een Utrechts gebouw. Utrecht : Stichting Instandhouding Leeuwenbergh, [ca. 1990].
- KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)
|
|
|
|
