|
|
| | |  |
adres:
Nicolaaskerkhof 2
3512 XC Utrecht
foto’s: Frans Sellies © 2006, 2007
|
|
|
|
Het kerkgebouw
Voor deze kerk zijn verschillende benamingen. Zo kom je ook wel tegen Nicolaaskerk, Klaaskerk of (het) Klaasje). De Nicolaïkerk stamt uit het begin van de 12e eeuw. De naam van de kerk verwijst naar haar ligging op een knooppunt van waterwegen, want St. Nicolaas was de beschermheilige van de schippers. Met haar twee torens en de galerijen boven de zijbeuken moet de kerk een rijke indruk gemaakt hebben. In de loop van de tijd is ze een aantal malen verbouwd en vergroot. Zo werden aan het begin van de 13e eeuw de galerijen boven de zijbeuken weggebroken; van deze verbouwing getuigen nu nog de sporen op de pijlers in de kerk. De belangrijkste vergroting vond plaats in de 15e eeuw toen de romaanse kruisbasiliek werd veranderd in een gotische hallenkerk onder leiding van de Dombouwmeester Jacob van der Borch.
Na de tweede beeldenstorm in 1579 ging de kerk in protestantse handen over. Deze overgang had grote gevolgen voor de inrichting van de kerk: de heiligenbeelden werden gebroken, de glas in lood ramen uit hun sponningen gehaald en vertrapt en het koor raakte buiten gebruik.
In de 20ste eeuw werd de kerk in twee fasen gerestaureerd. De eerste fase vond plaats tussen 1942 en 1953 en betrof de westgevel; tussen 1970 en 1978 werden ook het schip en het koor gerestaureerd. Bij de restauratie werden in de westmuur de resten van een Romaans (rond) venster ontdekt. Dat werd teruggeplaatst; het internationaal befaamde Marcussen-orgel werd er in 1956 omheen gebouwd.
Wilt u rondkijken in de kerk? Klik dan HIER. (link naar de site van kerkenkijken.nl)
Het orgel
Het orgel kwam er door inspanningen van organist Erné; de fagot 32' in het pedaal van het orgel betaalde hij zelf.
Op woensdag 23 januari 1957 werd het orgel officieel in gebruik genomen. Na de overdracht bespeelde Lambert Erné het instrument met werken van Böhm, Bach en Buxtehude.
Dit orgel wordt beschouwd als een monument van de Neue Orgelbewegung. Het is gebouwd door de fa. Marcussen & Søn uit Denemarken. Het is gebouwd naar voorbeelden uit de Noordduitse orgelbouw van de zeventiende eeuw. Het frontontwerp is van Poul-Gerhard Andersen. Het was voor de eerste keer in Nederland dat er horizontale tongwerken geplaatst werden.
De dispositie van het Marcussen orgel (1956) is:
Hovedvaerk
(Hoofdwerk)
II (C-f3) :
Principal 8'
Quintatøn 16'
Rørfløjte 8'
Oktav 4'
Spidsfløjte 4'
Oktav 2'
Mixtur VI-VIII
Cymbel III
Trompet 8'
Cymbelstjerne |
Rygpositiv
(Rugwerk)
I (C-f3):
Principal 4'
Gedakt 8'
Rørfløjte 4'
Oktav 2'
Nasat 1 1/3'
Scharf IV
Sesquialtera II
Dulcian 16'
Krumhorn 8' |
Brystvaerk
(Borstwerk)
III (C-f3) :
Principal 2'
Gedakt 8'
Gedaktfløjte 4'
Waldfløjte 2'
Sivfløjte 1'
Cymbel II
Regal 8' |
Pedaal (C-f1):
Principal 16'
Oktav 8'
Oktav 4'
Mixtur VI
Fagot 32'
Basun 16'
Trompet 8'
Skalmeje 4'
|
Koppelingen: Hoofdwerk - Borstwerk, Hoofdwerk - Rugwerk, Pedaal - Hoofdwerk en Pedaal - Rugwerk.
Behalve dit orgel staan er in de kerk nog 2 andere orgels : het "Sweelinck-orgel" , ook gebouwd door fa. Marcussen & Søn (1953) en een koororgel, gebouwd door Van Vulpen (1959).
Stephen Taylor is organist in de Nicolaikerk en Ko Zwanenburg is cantor-organist. Dick van Dijk is een vaste invaller.
Ko Zwanenburg
|
|
|
|
Dick van Dijk
|
|
|
|
Geluidsvoorbeeld
Ko Zwanenburg, cantor-organist van de Nicolaïkerk speelt Preludium in e van Nicolaus Bruhns (1665 - 1697).
(met dank aan Ko Zwanenburg voor het beschikbaar stellen van dit geluidsbestand)
|
|
|
|
Dit nummer van Bruhns staat op de CD 50 jaar Marcussen-orgel. Deze CD, die in 2006 werd opgenomen ter gelegenheid van 50 jaar Marcussen orgel, is te bestellen via de site klankkleurenfestival.
In de Nicolaikerk worden regelmatig concertseries gehouden. Meer informatie is te vinden op de site van Stichting Nicolaiconcerten.
Via de site van de orgelconcerten van de NCRV is o.a. een concert van Lambert Erné te horen uit 1962 op het Marcussen orgel.
Kijk op http://orgelconcerten.ncrv.nl en zoek op organist of orgel of klik meteen door naar:
http://orgelconcerten.ncrv.nl/ncrv?nav=yeajvCsHtGAiBzBeByI
Website
De website van de Nicolaïkerk is: http://www.nicolaikerk.nl/
Literatuur:
- Kriek, P. H. / Organum novum redivivum. Buren : Knuf, 1981.
- Wisgerhof, B. / Utrechts orgellandschap. Amersfoort : Willemsen, 1979.
- Oost, G. ; Wisgerhof, B. ; Hartemink, P. / Er staat een orgel in .... Baarn : Bosch en Keuning, 1983.
- P. van Dijk, R. Doornekamp / Orgels in de stad Utrecht : Zes eeuwen geschiedenis en een inventarisatie. Utrecht: Stichting Organisatie Oude Muziek, 1992.
- Stephen Taylor / Het orgel in de Nicolaïkerk te Utrecht. in: Het Orgel, jrg. 95 (1999)nr. 4, juli 1999, p. 12-19.
- Stephen Taylor / Het Marcussen-orgel in de Nicolaïkerk in Utrecht. in: Orgels van de Wederopbouw: het orgel van de Nicolaïkerk en andere orgels van na 1945 / red.: Hans Fidom . Zutphen : Walburg Pers, 2006, p. 198-245.
- KLIK voor informatie in andere SITES (Koppellink)
|
|
|
|
